Ronde van Frankrijk voor het eerst door Leffinge.

foto: Tom HOUTHOOFDT

foto: Tom HOUTHOOFDT

Uit het Memorieboek van Roger Van der Heyde haalden we volgende bijdrage over de eerste wielerwedstrijd  en eerste fietsen in Leffinge.

            Op zondagnamiddag 27 mei 1894 had de wielerwedstrijd Oostende – Snaaskerke – Leffinge – Oostende (25km) plaats, ingericht door twee verenigingen uit Oostende: de O.R.C. (Ostend Rapid Club) en de C.C.O. (Cercle Cycliste Ostendais).

            Vertrek te 15u30 op de Van der Sweepplaats (nu Ernest Feysplein) met 6 deelnemers: aankomst rond 16u30 op het Wapenplein, met de volgende winnaars: 1^ste  VIANE in 58 minuten, 2^de PIERS in 59 minuten, 3^de VAN DER HEYDE G. in 61 minuten en 4^de TIMMERMAN in 64 minuten. (5^de en 6^de worden niet vermeld).

            DE PROTOTYPE-RIJWIELEN:

            De prototypes van de huidige fiets klimmen terug tot 1790 met de uitvinding van de “Célérifère” (=letterlijk: sneldragend) (célérifère: twee gelijke wielen, daarop een kader, waarop een zit  en vooraan een dwarsstang voor handensteun; om het “rijwiel” te bewegen moet de cyclist met de voeten op de begane grond trappen). De célérifère werd door Mr DE SIVRAC uitgevonden. Volgt dan de “DRAISIENNE” (1816) naar de uitvinder Mr DRAIS. De “Spin” ofte “grote Bi” (Bicycle) tot circa 1880 in gebruik, met een heel groot voorwiel (diameter: 1,50m). De pedalen stonden gemonteerd op de as van dit wiel, en met een klein achterwiel (diameter: 40cm).

            De koetswerkmaker Pierre MICHAUX en zoon Ernest ontwierpen in 1842 een eerste type rijwiel (Michaux genoemd) met een houten kader, gelijke wielen en met pedalen (hun uitvinding) op de as van het voorwiel. Hij ontwierp in 1865 een tweede type Michaux-rijwiel met ongelijke wielen (een groot voorwiel met de pedalen op de as).

            DE FIETS:

            Alle prototypes daargelaten, de fiets met zijn hedendaagse elementen, werd onder een zeer eenvoudige vorm in Engeland rond 1880 uitgevonden. Kenmerkend waren de steeds nog ongelijke wielen. De kettingaandrijving bij middel van trappen (pedalen) was een innovatie. Zij noemden de fiets een “hobby-horse”.

            In de 1880er jaren zullen zowel door Franse als door Engelse fietsenbouwers merkbare veranderingen worden aangepast. Wielen van gelijke hoogte worden opgezet en het nagenoeg rechte kader uitgedacht. Daaraan werden nog een remsysteem en een lantaarn toegevoegd en enkele verbeteringen aan stuur en zadel aangebracht. (N.B. De derailleur wordt in 1905 uitgevonden en de kogellagers worden pas in 1907 aangebracht).

            Na de wereldtentoonstelling te Parijs in 1889 (waar damesfietsen en tandems zowel als herenfietsen werden tentoongesteld) kent dit verplaatsingsmiddel succes bij het publiek.

            De eerste Leffingse velobezitter, rond 1890, zou Pieter OPSTAELE – DE MOL (°Leffinge 1856, +Leffinge,1940) zijn geweest,gevolgd door Charles BOLLE – STAELENS (°Stene, 1870,+Leffinge, 1956), Pieter COGGHE (°Leffinge, 1835, +Oostende, 1930), Hinten DE COSTER (°Leffinge, 1842, +Leffinge, 1917) (oom van August DE COSTER – VAN DEN BROUCKE), Jan INGHELRAM (°Leffinge 1872, +Leffinge 1915), Joseph VAN DAMME (°Leffinge 1870, +Leffinge, 1953), Medard VAN DER HEYDE (°Alveringem 1848, +Leffinge, 1913), Charles VAN REMOORTELE (°Zandvoorde, 1852, +Leffinge 1933).

            Nog voor de 20^ste eeuw waren een 25-tal Leffingenaars reeds in het bezit van een fiets, die men toen nog “velo” noemde (dit is de afkorting van het Franse woord “vélocipède”, (letterlijk vertaald “snelvoeter”). Hun fietsen waren gewone “burgervelo’s” ofte tourismefietsen.

            DE WIELRIJDERSCLUB:

            Rond 1895 hadden zij een vereniging opgericht, de “Wielrijdersclub”, waarvan graanhandelaar Charles VAN REMOORTELE (sinds eind 1892 te Leffinge woonachtig) voorzitter was.

            Het lokaal van de club was gevestigd in een herberg achter de kerk gelegen. Die herberg kreeg de naam "De Wielrijdersclub” en werd door de echtgenoten Charles DE POORTER – Elodie DE BLAUWE  uitgebaat (het huidige zuiderste huis achter het kerkkoor).

            De leden wielrijders beoogden af en toe, op zondagnamiddag, uitstapjes te organiseren in de streek rond Leffinge, zowel in de ontluikende kustzone als in het omliggende binnenland, ofwel een of andere streek of stad verderop te bezoeken.

            Zij zullen de kermiskoersen inrichten.

            Tot de eerste bezitters van dit sportief verplaatsingsmiddel en leden van de club behoorden de volgende Leffingenaars, gerangschikt naar hun ouderdom:

Henri MAEKELBERG, °Noordschote 1848, +Leffinge, 1914: herbergier

Henri PEEL, °Gistel, 1850, +Leffinge, 1917: molenscherper

Desiré DE RUYTTER, °Leffinge, 1850, +Leffinge, 1922: landbouwer

Charles VAN REMOORTELE, °Zandvoorde, 1852, +Leffinge, 1933: graanhandelaar

Jordaan VAN DER ESPT, °Leke, 1852, +Oostende, 1935: bakker

Pieter OPSTAELE, °Leffinge, 1856, +Leffinge, 1940: koopman

Charles CASSELMAN: °St.Andries, 1861, +Leffinge, 1905: landbouwer

Louis OPSTAELE: °Leffinge, 1862, +Oostende, 1939: koopman

Charles DE KEYSER – COLPAERT, °St.Piet.Kapelle,1864, +Leffinge, 1943: landbouwer

Theofiel FORT, °Marke-Kerkem, 1864, +Leffinge, 1950: herbergier

August CORNILLE, °Leffinge, 1866, +Leffinge, 1960: gareel –en zadelmaker

Edmond ASPESLAGH, °Leffinge, 1870, +Leffinge, 1940: graanhandelaar

Joseph VAN DAMME, °Leffinge, 1870, +Leffinge, 1953: gemeentesecretaris

Charles UREEL, °Slijpe, 1870, +Leffinge, 1926: bakker

Leon STAELENS, °Leffinge, 1871, +Leffinge, 1958: schoenmaker

August RODTS – RYCKEBOER, °Leffinge, 1876, +Moorslede, 1966: landbouwer

Cyriel WITVOET, °Leffinge, 1877, +Middelkerke, 1949: graanhandelaar

August BOELS, °Leffinge, 1881, +Oostende, 1959: smidshulp

Alfons MARES, °Leffinge, 1882, +Brugge, 1956: kuiper

Ernest MARES, °Leffinge, 1890, +Leffinge, 1943: kuiper en velomaker

En wellicht nog enkele, ons niet bekend.

            Leon STAELENS, die ook muzikant-klaroen was bij het muziekkorps S. Cecilia, moest bij de kopmannen rijden. Hij was gelast klaroensignalen uit te brengen om de wielrijdersgroep aan te kondigen in de bewoonde zones en op verkeersdrukke wegen.

            Ernest MARES, kuiper, werd daarbij ook nog de eerste velomaker in het dorp.

TOELICHTING: Het tweewielig eenpersoons vervoermiddel heeft meerdere namen gekend. In Nederland noemde men dat aanvankelijk snelwiel, later fiets. In Vlaanderen was het achtereenvolgens velocipede (1890), wielpeerd (1893), velo, rijwiel, fiets.

            De persoon die de fiets bestijgt noemde men: snelwieler, wielrijder, fietser, wielrenner, renner.